English    Türkçe    فارسی   

2
589-613

  • مر مروت را نهاده زیر پا ** گشته زندان دوزخی ز آن نان ربا
  • He (the insolvent) had trodden virtue underfoot; the prison had become a hell on account of that robber of bread.
  • گر گریزی بر امید راحتی ** ز آن طرف هم پیشت آید آفتی‏ 590
  • If you flee in hope of some relief, on that side also a calamity comes to meet you.
  • هیچ کنجی بی‏دد و بی‏دام نیست ** جز به خلوت‏گاه حق آرام نیست‏
  • No corner is without wild beasts; there is no rest but in the place where you are alone with God.
  • کنج زندان جهان ناگزیر ** نیست بی‏پا مزد و بی‏دق الحصیر
  • The corner (narrow cell) of this world's inevitable prison is not exempt from the charges for visitors and (the cost of) housewarming.
  • و الله ار سوراخ موشی در روی ** مبتلای گربه چنگالی شوی‏
  • By God, if you go into a mouse-hole, you will be afflicted by some one who has the claws of a cat.
  • آدمی را فربهی هست از خیال ** گر خیالاتش بود صاحب جمال‏
  • Man has fatness from (thrives on) fancy, if his fancies are beautiful;
  • ور خیالاتش نماید ناخوشی ** می‏گدازد همچو موم از آتشی‏ 595
  • And if his fancies show anything unlovely he melts away as wax (is melted) by a fire.
  • در میان مار و کژدم گر ترا ** با خیالات خوشان دارد خدا
  • If amidst snakes and scorpions God keep you with the fancies of them that are (spiritually) fair,
  • مار و کژدم مر ترا مونس بود ** کان خیالت کیمیای مس بود
  • The snakes and scorpions will be friendly to you, because that fancy is the elixir which transmutes your copper (into gold).
  • صبر شیرین از خیال خوش شده ست ** کان خیالات فرج پیش آمده ست‏
  • Patience is sweetened by fair fancy, since (in that case) the fancies of relief (from pain) have come before (the mind).
  • آن فرج آید ز ایمان در ضمیر ** ضعف ایمان ناامیدی و زحیر
  • That relief comes into the heart from faith: weakness of faith is despair and torment.
  • صبر از ایمان بیابد سر کله ** حیث لا صبر فلا إیمان له‏ 600
  • Patience gains a crown from faith: where one hath no patience, he hath no faith.
  • گفت پیغمبر خداش ایمان نداد ** هر که را صبری نباشد در نهاد
  • The Prophet said, “God has not given faith to any one in whose nature there is no patience.”
  • آن یکی در چشم تو باشد چو مار ** هم وی اندر چشم آن دیگر نگار
  • That same one (who) in your eyes is like a snake is a picture (of beauty) in the eyes of another,
  • ز انکه در چشمت خیال کفر اوست ** و آن خیال مومنی در چشم دوست‏
  • Because in your eyes is the fancy of his being an infidel, while in the eyes of his friend is the fancy of his being a (true) believer;
  • کاندر این یک شخص هر دو فعل هست ** گاه ماهی باشد او و گاه شست‏
  • For both the effects (belief and unbelief) exist in this one person: now he is a fish and now a hook.
  • نیم او مومن بود نیمیش گبر ** نیم او حرص آوری نیمیش صبر 605
  • Half of him is believer, half of him infidel; half of him cupidity, half of him patience (and abstinence).
  • گفت یزدانت فمنکم مومن ** باز منکم کافر گبر کهن‏
  • Your God has said, “(Some) of you (are) believing”; (and) again, “(Some) of you (are) unbelieving” (as) an old fire-worshipper.
  • همچو گاوی نیمه‏ی چپش سیاه ** نیمه‏ی دیگر سپید همچو ماه‏
  • (He is) like an ox, his left half black, the other half white as the moon.
  • هر که این نیمه ببیند رد کند ** هر که آن نیمه ببیند کد کند
  • Whoever sees the former half spurns (him); whoever sees the latter half seeks (after him).
  • یوسف اندر چشم اخوان چون ستور ** هم وی اندر چشم یعقوبی چو حور
  • Joseph was like a beast of burden in the eyes of his brethren; at the same time in the eyes of a Jacob he was like a houri.
  • از خیال بد مر او را زشت دید ** چشم فرع و چشم اصلی ناپدید 610
  • Through evil fancy the (bodily) derivative eye and the original unseen eye (of the mind) regarded him (Joseph) as ugly.
  • چشم ظاهر سایه‏ی آن چشم دان ** هر چه آن بیند بگردد این بد آن‏
  • Know that the outward eye is the shadow of that (inward) eye: whatever that (inward) eye may see, this (outward) eye turns to that (eye).
  • تو مکانی اصل تو در لامکان ** این دکان بر بند و بگشا آن دکان‏
  • You are of where, (but) your origin is in Nowhere: shut up this shop and open that shop.
  • شش جهت مگریز زیرا در جهات ** ششدره است و ششدره مات است مات‏
  • Do not flee to the (world of the) six directions, because in directions there is the shashdara, and the shashdara is mate, mate.
  • شکایت کردن اهل زندان پیش وکیل قاضی از دست آن مفلس
  • How the prisoners laid a complaint of the insolvent's high-handedness before the agent of the Cadi.