English    Türkçe    فارسی   

6
1791-1815

  • تا خیال عجل از جانشان نرفت  ** بد بریشان تیه چون گرداب زفت 
  • Until the fancy (illusion) of the calf went out of their hearts, the Desert was to them like a blazing whirlpool.
  • غیر این عجلی کزو یابیده‌ای  ** بی‌نهایت لطف و نعمت دیده‌ای 
  • Besides this calf which thou hast obtained from Him (God), thou hast experienced infinite graces and bounties.
  • گاو طبعی زان نکوییهای زفت  ** از دلت در عشق این گوساله رفت 
  • Thou hast the nature of a cow; hence in thy love for this calf (those) mighty benefits have vanished from thy heart.
  • باری اکنون تو ز هر جزوت بپرس  ** صد زبان دارند این اجزای خرس 
  • Prithee now, ask each part of thee: these dumb parts have a hundred tongues
  • ذکر نعمتهای رزاق جهان  ** که نهان شد آن در اوراق زمان  1795
  • To recall the bounties of the World-Provider which are hidden in the pages of Time.
  • روز و شب افسانه‌جویانی تو چست  ** جزو جزو تو فسانه‌گوی تست 
  • By day and night thou art eagerly seeking (to hear) stories, while each several part of thee is telling thee the story (of His bounties).
  • جزو جزوت تا برستست از عدم  ** چند شادی دیده‌اند و چند غم 
  • (Ever) since each several part of thee grew up from non-existence, how much joy have they experienced and how much pain!
  • زانک بی‌لذت نروید هیچ جزو  ** بلک لاغر گردد از هی پیچ جزو 
  • For without pleasure no part will grow; on the contrary, at every spasm (of pain) the part (affected) becomes thin (dwindles).
  • جزو ماند و آن خوشی از یاد رفت  ** بل نرفت آن خفیه شد از پنج و هفت 
  • The part remained (in being), but the pleasure vanished from memory; nay, it did not vanish, (though) it became concealed from the five (senses) and the seven (members of the body).
  • هم‌چو تابستان که از وی پنبه‌زاد  ** ماند پنبه رفت تابستان ز یاد  1800
  • (’Tis) like summer, from which cotton is born: the cotton remains, the summer is no more remembered;
  • یا مثال یخ که زاید از شتا  ** شد شتا پنهان و آن یخ پیش ما 
  • Or like the ice which is born of winter: winter disappears, but the ice is with us.
  • هست آن یخ زان صعوبت یادگار  ** یادگار صیف در دی این ثمار 
  • The ice is a souvenir of the hardships (of winter), and in December these fruits are a souvenir of summer.
  • هم‌چنان هر جزو جزوت ای فتی  ** در تنت افسانه گوی نعمتی 
  • Similarly, O youth, every single part in thy body is telling the story of a (past) bounty,
  • چون زنی که بیست فرزندش بود  ** هر یکی حاکی حال خوش بود 
  • As, (in the case of) a woman who has twenty children, each (child) is telling of a (past) delight.
  • حمل نبود بی ز مستی و ز لاغ  ** بی بهاری کی شود زاینده باغ  1805
  • There is no pregnancy without (past) rapture and amorous sport: how should the orchard produce (fruit) without a Spring?
  • حاملان و بچگانشان بر کنار  ** شد دلیل عشق‌بازی با بهار 
  • The pregnant (trees) and the children on their laps are evidence of dalliance with the Spring.
  • هر درختی در رضاع کودکان  ** هم‌چو مریم حامل از شاهی نهان 
  • Every tree (engaged) in suckling its children is impregnated, like Mary, by a King unseen.
  • گرچه صد در آب آتشی پوشیده شد  ** صد هزاران کف برو جوشیده شد 
  • Although in (boiling) water the heat of fire is concealed (from view), a hundred thousand bubbles froth upon it,
  • گرچه آتش سخت پنهان می‌تند  ** کف بده انگشت اشارت می‌کند 
  • And though the fire works very secretly, the froth indicates (its presence) with ten fingers.
  • هم‌چنین اجزای مستان وصال  ** حامل از تمثالهای حال و قال  1810
  • In like manner (all) the parts of those intoxicated with union are pregnant with the (ideal) forms of (ecstatic) feelings and words.
  • در جمال حال وا مانده دهان  ** چشم غایب گشته از نقش جهان 
  • Their mouths remain gaping (in amazement) at the beauty of (that) ecstasy, (while) their eyes are absent (withdrawn) from the forms of this world.
  • آن موالید از زه این چار نیست  ** لاجرم منظور این ابصار نیست 
  • Those (spiritual) progenies are not (produced) by means of these four (elements); consequently they are not seen by these eyes.
  • آن موالید از تجلی زاده‌اند  ** لاجرم مستور پرده‌ی ساده‌اند 
  • Those progenies are born of (Divine) illumination; consequently they are covered (from sight) by a pure veil.
  • زاده گفتیم و حقیقت زاد نیست  ** وین عبارت جز پی ارشاد نیست 
  • We said “born,” but in reality they are not born, and this expression is only (used) in order to guide (the understanding).
  • هین خمش کن تا بگوید شاه قل  ** بلبلی مفروش با این جنس گل  1815
  • Hark, be silent that the King of Say may speak: do not play the nightingale with a Rose of this kind.