English    Türkçe    فارسی   

6
45-69

  • جنگ ما و صلح ما در نور عین  ** نیست از ما هست بین اصبعین  45
  • Our war and our peace is in the light of the Essence: ’tis not from us, ’tis between the two fingers (of God).
  • جنگ طبعی جنگ فعلی جنگ قول  ** در میان جزوها حربیست هول 
  • War of nature, war of action, war of speech—there is a terrible conflict amongst the parts (of the universe).
  • این جهان زن جنگ قایم می‌بود  ** در عناصر در نگر تا حل شود 
  • This world is maintained by means of this war: consider the elements, in order that it (the difficulty) may be solved.
  • چار عنصر چار استون قویست  ** که بدیشان سقف دنیا مستویست 
  • The four elements are four strong pillars by which the roof of the present world is (kept) upright.
  • هر ستونی اشکننده‌ی آن دگر  ** استن آب اشکننده‌ی آن شرر 
  • Each pillar is a destroyer of the other: the pillar (known as) water is a destroyer of the flames (of fire).
  • پس بنای خلق بر اضداد بود  ** لاجرم ما جنگییم از ضر و سود  50
  • Hence the edifice of creation is (based) upon contraries; consequently we are at war for weal and woe.
  • هست احوالم خلاف همدگر  ** هر یکی با هم مخالف در اثر 
  • My states (of mind and body) are mutually opposed: each one is mutually opposite in its effect.
  • چونک هر دم راه خود را می‌زنم  ** با دگر کس سازگاری چون کنم 
  • Since I am incessantly waylaying (struggling with) myself, how should I act in harmony with another?
  • موج لشکرهای احوالم ببین  ** هر یکی با دیگری در جنگ و کین 
  • Behold the surging armies of my “states,” each at war and strife with another.
  • می‌نگر در خود چنین جنگ گران  ** پس چه مشغولی به جنگ دیگران 
  • Contemplate the same grievous war in thyself: why, then, art thou engaged in warring with others?
  • یا مگر زین جنگ حقت وا خرد  ** در جهان صلح یک رنگت برد  55
  • Or (is it because thou hast no means of escape) unless God shall redeem thee from this war and bring thee into the unicoloured world of peace?
  • آن جهان جز باقی و آباد نیست  ** زانک آن ترکیب از اضداد نیست 
  • That world is naught but everlasting and flourishing, because it is not composed of contraries.
  • این تفانی از ضد آید ضد را  ** چون نباشد ضد نبود جز بقا 
  • This reciprocal destruction is inflicted by (every) contrary on its contrary: when there is no contrary, there is naught but everlastingness.
  • نفی ضد کرد از بهشت آن بی‌نظیر  ** که نباشد شمس و ضدش زمهریر 
  • He (God) who hath no like banished contraries from Paradise, saying, “Neither sun nor its contrary, intense cold, shall be there.”
  • هست بی‌رنگی اصول رنگها  ** صلحها باشد اصول جنگها 
  • Colourlessness is the origin of colours, peaces are the origins of wars.
  • آن جهانست اصل این پرغم وثاق  ** وصل باشد اصل هر هجر و فراق  60
  • That world is the origin of this dolorous abode, union is the origin of every parting and separation.
  • این مخالف از چه‌ایم ای خواجه ما  ** واز چه زاید وحدت این اعداد را 
  • Wherefore, sire, are we thus in opposition, and wherefore does unity give birth to these numbers?
  • زانک ما فرعیم و چار اضداد اصل  ** خوی خود در فرع کرد ایجاد اصل 
  • Because we are the branch and the four elements are the stock: in the branch the stock has brought its own nature into existence.
  • گوهر جان چون ورای فصلهاست  ** خوی او این نیست خوی کبریاست 
  • (But) since the substance, (which is) the spirit, is beyond ramifications, its nature is not this (plurality); it is the nature of (the Divine) Majesty.
  • جنگها بین کان اصول صلحهاست  ** چون نبی که جنگ او بهر خداست 
  • Perceive that wars which are the origins of peaces are like (the war of) the Prophet whose war is for God's sake.
  • غالبست و چیر در هر دو جهان  ** شرح این غالب نگنجد در دهان  65
  • He is victorious and mighty in both worlds: the description of this victor is not contained in the mouth.
  • آب جیحون را اگر نتوان کشید  ** هم ز قدر تشنگی نتوان برید 
  • Still, if it is impossible to drain (drink) the Oxus, one cannot deny one's self as much (water) as will slake thirst.
  • گر شدی عطشان بحر معنوی  ** فرجه‌ای کن در جزیره‌ی مثنوی 
  • If you are thirsting for the spiritual Ocean, make a breach in the island of the Mathnawí.
  • فرجه کن چندانک اندر هر نفس  ** مثنوی را معنوی بینی و بس 
  • Make such a great breach that at every moment you will see the Mathnawi to be only spiritual.
  • باد که را ز آب جو چون وا کند  ** آب یک‌رنگی خود پیدا کند 
  • When the wind sweeps away the straw from the (surface of) the river-water, the water displays its unicolouredness.