English    Türkçe    فارسی   

1
991-1015

  • Exertion is a reality, and medicine and disease are realities: the sceptic in his denial of exertion practised (and thereby affirmed) exertion.
  • جهد حق است و دوا حق است و درد ** منکر اندر نفی جهدش جهد کرد
  • How the superiority of exertion to trust in God was established.
  • مقرر شدن ترجیح جهد بر توکل‌‌
  • The lion gave many proofs in this style, so that those necessitarians became tired of answering (him).
  • زین نمط بسیار برهان گفت شیر ** کز جواب آن جبریان گشتند سیر
  • Fox and deer and hare and jackal abandoned (the doctrine of) necessity and (ceased from) disputation.
  • روبه و آهو و خرگوش و شغال ** جبر را بگذاشتند و قیل و قال‌‌
  • They made covenants with the furious lion, (ensuring) that he should incur no loss in this bargain,
  • عهدها کردند با شیر ژیان ** کاندر این بیعت نیفتد در زیان‌‌
  • (That) the daily ration should come to him without trouble, and that he should not need to make a further demand. 995
  • قسم هر روزش بیاید بی‌‌جگر ** حاجتش نبود تقاضای دگر
  • Day by day the one on whom the lot fell would run to the lion as (swiftly as) a cheetah.
  • قرعه بر هر که فتادی روز روز ** سوی آن شیر او دویدی همچو یوز
  • When this cup (of death) came round to the hare, the hare cried out, “Why, how long (are we to endure this) injustice?”
  • چون به خرگوش آمد این ساغر به دور ** بانگ زد خرگوش کاخر چند جور
  • How the beasts of chase blamed the hare for his delay in going to the lion.
  • انکار کردن نخجیران بر خرگوش در تاخیر رفتن بر شیر
  • The company (of beasts) said to him: “All this time we have sacrificed our lives in troth and loyalty.
  • قوم گفتندش که چندین گاه ما ** جان فدا کردیم در عهد و وفا
  • Do not thou seek to give us a bad name, O rebellious one! Lest the lion be aggrieved, go, go! Quick! Quick!”
  • تو مجو بد نامی ما ای عنود ** تا نرنجد شیر رو رو زود زود
  • How the hare answered the beasts.
  • جواب گفتن خرگوش نخجیران را
  • “O friends,” said he, “grant me a respite, that by my cunning ye may escape from calamity, 1000
  • گفت ای یاران مرا مهلت دهید ** تا به مکرم از بلا بیرون جهید
  • That by my cunning your lives may be saved and this (safety) remain as a heritage to your children.”
  • تا امان یابد به مکرم جانتان ** ماند این میراث فرزندانتان‌‌
  • After this manner every prophet in the world used to call the peoples to a place of deliverance,
  • هر پیمبر امتان را در جهان ** همچنین تا مخلصی می‌‌خواندشان‌‌
  • For he has seen the way to escape from the celestial sphere (the world of Time), (though) in (their) sight he was contracted (despicable) like the pupil of the eye.
  • کز فلک راه برون شو دیده بود ** در نظر چون مردمک پیچیده بود
  • Men regarded him as small like the pupil: none attained to (understanding of) the (real) greatness (worth) of the pupil.
  • مردمش چون مردمک دیدند خرد ** در بزرگی مردمک کس ره نبرد
  • How the beasts objected to the proposal of the hare.
  • اعتراض نخجیران بر سخن خرگوش‌‌
  • The company (of beasts) said to him: “O donkey, listen (to us)! Keep thyself within the measure of a hare! 1005
  • قوم گفتندش که ای خر گوش دار ** خویش را اندازه‌‌ی خرگوش دار
  • Eh, what brag is this—(an idea) which thy betters never brought into their minds?
  • هین چه لاف است این که از تو بهتران ** در نیاوردند اندر خاطر آن‌‌
  • Thou art self-conceited, or Destiny is pursuing us; else, how is this speech suitable to one like thee?
  • معجبی یا خود قضامان در پی است ** ور نه این دم لایق چون تو کی است‌‌
  • How the hare again answered the beasts.
  • جواب خرگوش نخجیران را
  • He said: “O friends, God gave me inspiration: to a weakling there came a strong judgement (wise counsel).”
  • گفت ای یاران حقم الهام داد ** مر ضعیفی را قوی رایی فتاد
  • That which God taught to the bees is not (belonging) to the lion and the wild ass.
  • آن چه حق آموخت مر زنبور را ** آن نباشد شیر را و گور را
  • It (the bee) makes houses of juicy halwá (sweetmeat): God opened to it the door of that knowledge; 1010
  • خانه‌‌ها سازد پر از حلوای تر ** حق بر او آن علم را بگشاد در
  • That which God taught to the silkworm—does any elephant know such a device?
  • آن چه حق آموخت کرم پیله را ** هیچ پیلی داند آن گون حیله را
  • Adam, created of earth, learned knowledge from God: (his) knowledge shot beams up to the Seventh Heaven.
  • آدم خاکی ز حق آموخت علم ** تا به هفتم آسمان افروخت علم‌‌
  • He (Adam) broke the name and fame (pride) of the angels, to the confusion of that one who is in doubt concerning God.
  • نام و ناموس ملک را در شکست ** کوری آن کس که در حق درشک است‌‌
  • As regards the ascetic of so many thousand years (Iblís), He (God) made a muzzle for that calf,
  • زاهد چندین هزاران ساله را ** پوز بندی ساخت آن گوساله را
  • In order that he (Adam) might not be able to drink the milk of knowledge of religious knowledge and that he might not roam around that lofty castle. 1015
  • تا نتاند شیر علم دین کشید ** تا نگردد گرد آن قصر مشید