English    Türkçe    فارسی   

1
811-860

  • He who was busy rending the garment (honour and integrity) of the people—his own (garment) was rent, (while) they were unhurt.
  • آن که می‌‌درید جامه‌‌ی خلق چست ** شد دریده آن او ایشان درست‌‌
  • How the mouth remained awry of a man who pronounced the name of Mohammed, on whom be peace, derisively.
  • کج ماندن دهان آن مرد که نام محمد را علیه السلام به تسخر خواند
  • He made his mouth wry and called (the name of) Mohammed in derision: his mouth remained awry.
  • آن دهان کژ کرد و از تسخر بخواند ** مر محمد را دهانش کژ بماند
  • He came back, saying, “Pardon me, O Mohammed, O thou to whom belong the (Divine) favours and knowledge (derived) immediately from God.
  • باز آمد کای محمد عفو کن ** ای ترا الطاف و علم من لدن‌‌
  • In my folly I was ridiculing thee, (but) I myself was related to ridicule and deserving it.”
  • من ترا افسوس می‌‌کردم ز جهل ** من بدم افسوس را منسوب و اهل‌‌
  • When God wishes to rend the veil of any one (expose him to shame), He turns his inclination towards reviling holy men. 815
  • چون خدا خواهد که پرده‌‌ی کس درد ** میلش اندر طعنه‌‌ی پاکان برد
  • And if God wishes to hide the blame of any one, he (that person) does not breathe a word of blame against the blameworthy.
  • چون خدا خواهد که پوشد عیب کس ** کم زند در عیب معیوبان نفس‌‌
  • When God wishes to help us, He turns our inclination towards humble lament.
  • چون خدا خواهد که‌‌مان یاری کند ** میل ما را جانب زاری کند
  • Oh, happy the eye that is weeping for His sake! Oh, fortunate the heart that is seared for His sake!
  • ای خنک چشمی که آن گریان اوست ** وی همایون دل که آن بریان اوست‌‌
  • The end of every weeping is laughter at last; the man who foresees the end is a blessed servant (of God).
  • آخر هر گریه آخر خنده‌‌ای است ** مرد آخر بین مبارک بنده‌‌ای است‌‌
  • Wherever is flowing water, there is greenery: wherever are running tears, (the Divine) mercy is shown. 820
  • هر کجا آب روان سبزه بود ** هر کجا اشک روان رحمت شود
  • Be moaning and moist-eyed like the water-wheel, that green herbs may spring up from the courtyard of your soul.
  • باش چون دولاب نالان چشم تر ** تا ز صحن جانت بر روید خضر
  • If you desire tears, have mercy on one who sheds tears; if you desire mercy, show mercy to the weak.
  • اشک خواهی رحم کن بر اشک بار ** رحم خواهی بر ضعیفان رحم آر
  • How the fire reproached the Jewish king.
  • عتاب کردن آتش را آن پادشاه جهود
  • The king turned his face to the fire, saying, “O fierce-tempered one, where is thy world-consuming natural disposition?
  • رو به آتش کرد شه کای تند خو ** آن جهان سوز طبیعی خوت کو
  • How art thou not burning? What has become of thy specific property? Or has thy intention changed because of our fortune?
  • چون نمی‌‌سوزی چه شد خاصیتت ** یا ز بخت ما دگر شد نیتت‌‌
  • Thou hast no pity (even) on the fire-worshipper: how (then) has he been saved who does not worship thee? 825
  • می‌‌نبخشایی تو بر آتش پرست ** آن که نپرستد ترا او چون برست‌‌
  • Never, O fire, art thou patient: how burnest thou not? What is it? Hast thou not the power?
  • هرگز ای آتش تو صابر نیستی ** چون نسوزی چیست قادر نیستی‌‌
  • Is this a spell, I wonder, that binds the eye or the mind? How does such a lofty flame not burn?
  • چشم بند است این عجب یا هوش بند ** چون نسوزاند چنین شعله‌‌ی بلند
  • Has some one bewitched thee? Or is it magic, or is thy unnatural behaviour from our fortune?”
  • جادویی کردت کسی یا سیمیاست ** یا خلاف طبع تو از بخت ماست‌‌
  • The fire said: “I am the same, O idolator: come in, that thou mayst feel my heat.
  • گفت آتش من همانم ای شمن ** اندر آ تو تا ببینی تاب من‌‌
  • My nature and element have not changed: I am the sword of God and by (His) leave I cut. 830
  • طبع من دیگر نگشت و عنصرم ** تیغ حقم هم به دستوری برم‌‌
  • The Turcoman dogs fawn at the tent-door before the guest,
  • بر در خرگه سگان ترکمان ** چاپلوسی کرده پیش میهمان‌‌
  • But if any one having the face of a stranger pass by the tent, he will see the dogs rushing at him like lions.
  • ور به خرگه بگذرد بیگانه رو ** حمله بیند از سگان شیرانه او
  • I am not less than a dog in devotion, nor is God less than a Turcoman in life (living power).”
  • من ز سگ کم نیستم در بندگی ** کم ز ترکی نیست حق در زندگی‌‌
  • If the fire of your nature make you suffer pain, it burns by command of the Lord of religion;
  • آتش طبعت اگر غمگین کند ** سوزش از امر ملیک دین کند
  • If the fire of your nature give you joy, (that is because) the Lord of religion puts joy therein. 835
  • آتش طبعت اگر شادی دهد ** اندر او شادی ملیک دین نهد
  • When you feel pain, ask pardon of God:(Only) by command of the Creator is pain operative.
  • چون که غم بینی تو استغفار کن ** غم به امر خالق آمد کار کن‌‌
  • When He pleases, pain itself becomes joy; bondage itself becomes freedom.
  • چون بخواهد عین غم شادی شود ** عین بند پای، آزادی شود
  • Air and earth and water and fire are (His) slaves: with you and me they are dead, but with God they are alive.
  • باد و خاک و آب و آتش بنده‌‌اند ** با من و تو مرده با حق زنده‌‌اند
  • Before God, fire is always standing (ready to do His behest), writhing continually day and night, like a lover.
  • پیش حق آتش همیشه در قیام ** همچو عاشق روز و شب پیچان مدام‌‌
  • If you strike stone on iron, it (the fire) leaps out: ’tis by God's command that it puts forth its foot. 840
  • سنگ بر آهن زنی بیرون جهد ** هم به امر حق قدم بیرون نهد
  • Do not strike together the iron and stone of injustice, for these two generate like man and woman.
  • آهن و سنگ ستم بر هم مزن ** کاین دو می‌‌زایند همچون مرد و زن‌‌
  • The stone and the iron are indeed causes, but look higher, O good man!
  • سنگ و آهن خود سبب آمد و لیک ** تو به بالاتر نگر ای مرد نیک‌‌
  • For this (external) cause was produced by that (spiritual) cause: when did a cause ever proceed from itself without a cause?
  • کاین سبب را آن سبب آورد پیش ** بی‌‌سبب کی شد سبب هرگز ز خویش‌‌
  • And those causes which guide the prophets on their way are higher than these (external) causes.
  • و آن سببها کانبیا را رهبر است ** آن سببها زین سببها برتر است‌‌
  • That (spiritual) cause makes this (external) cause operative; sometimes, again, it makes it fruitless and ineffectual. 845
  • این سبب را آن سبب عامل کند ** باز گاهی بی‌‌بر و عاطل کند
  • (Ordinary) minds are familiar with this (external) cause, but the prophets are familiar with those (spiritual) causes.
  • این سبب را محرم آمد عقلها ** و آن سببها راست محرم انبیا
  • What is (the meaning of) this (word) “cause” (sabab) in Arabic? Say: “cord” (rasan). This cord came into this well (the world) by (Divine) artifice.
  • این سبب چه بود به تازی گو رسن ** اندر این چه این رسن آمد به فن‌‌
  • The revolution of the water-wheel causes the cord (to move), (but) not to see the mover of the water-wheel is an error.
  • گردش چرخه رسن را علت است ** چرخه گردان را ندیدن زلت است‌‌
  • Beware, beware! Do not regard these cords of causation in the world as (deriving their movement) from the giddy wheel (of heaven),
  • این رسنهای سببها در جهان ** هان و هان زین چرخ سر گردان مدان‌‌
  • Lest you remain empty and giddy like the (celestial) wheel, lest through brainlessness you burn like markh wood. 850
  • تا نمانی صفر و سر گردان چو چرخ ** تا نسوزی تو ز بی‌‌مغزی چو مرخ‌‌
  • By the command of God the wind devours (extinguishes) fire: both are drunken with the wine of God.
  • باد آتش می‌‌خورد از امر حق ** هر دو سر مست آمدند از خمر حق‌‌
  • O son, when you open your eyes you will see that from God too are the water of clemency and the fire of anger.
  • آب حلم و آتش خشم ای پسر ** هم ز حق بینی چو بگشایی بصر
  • Had not the soul of the wind been informed by God, how would it have distinguished (the believers and unbelievers) amongst the people of ‘Ád?
  • گر نبودی واقف از حق جان باد ** فرق کی کردی میان قوم عاد
  • The story of the wind which destroyed the people of ‘Ád in the time of (the prophet) Húd, on whom be peace.
  • قصه‌‌ی باد که در عهد هود علیه السلام قوم عاد را هلاک کرد
  • Húd drew a line round the believers: the wind would become soft (subside) when it reached that place,
  • هود گرد مومنان خطی کشید ** نرم می‌‌شد باد کانجا می‌‌رسید
  • (Although) it was dashing to pieces in the air all who were outside of the line. 855
  • هر که بیرون بود ز آن خط جمله را ** پاره پاره می‌‌گسست اندر هوا
  • Likewise Shaybán the shepherd used to draw a visible line round his flock
  • همچنین شیبان راعی می‌‌کشید ** گرد بر گرد رمه خطی پدید
  • Whenever he went to the Friday service at prayer-time, in order that the wolf might not raid and ravage there:
  • چون به جمعه می‌‌شد او وقت نماز ** تا نیارد گرگ آن جا ترک تاز
  • No wolf would go into that (circle), nor would any sheep stray beyond that mark;
  • هیچ گرگی در نرفتی اندر آن ** گوسفندی هم نگشتی ز آن نشان‌‌
  • The wind of the wolf's and sheeps' concupiscence was barred because of (by) the circle of the man of God.
  • باد حرص گرگ و حرص گوسفند ** دایره‌‌ی مرد خدا را بود بند
  • Even so, to those who know God (‘árifán) the wind of Death is soft and pleasant as the breeze (that wafts the scent) of (loved) ones like Joseph. 860
  • همچنین باد اجل با عارفان ** نرم و خوش همچون نسیم یوسفان‌‌