English    Türkçe    فارسی   

2
447-496

  • گر ببیند نور حق خود چه غم است ** در وصال حق دو دیده چه کم است‏
  • Eğer Allah nurunu görürse ne gam? Allah visaline erişmek için iki gözden olmak pek değersiz bir şey!
  • ور نخواهد دید حق را گو برو ** این چنین چشم شقی گو کور شو
  • Yok, eğer Allah nurunu, Allah ziyasını görmeyecekse böyle kötü gözün kör olması daha iyi!”
  • غم مخور از دیده کان عیسی تراست ** چپ مرو تا بخشدت دو چشم راست‏
  • Gözden dolayı gam yeme ki İsa, senindir. Eğri yürüme de sana iki doğru göz bağışlasın.
  • عیسی روح تو با تو حاضر است ** نصرت از وی خواه کاو خوش ناصر است‏ 450
  • Ruhunun İsa’sı senin yanındadır, ondan yardım dile. Çünkü o, yardım etti mi adamakıllı eder.
  • لیک بیگار تن پر استخوان ** بر دل عیسی منه تو هر زمان‏
  • Fakat ey temiz can, kemiklerle dolu olan tenle İsa’nın gönlüne saldırma, onun gönlünü çiğneme!
  • همچو آن ابله که اندر داستان ** ذکر او کردیم بهر راستان‏
  • Doğru kişilere anlattığımız hikâyedeki ahmağa benzeme.
  • زندگی تن مجو از عیسی‏ات ** کام فرعونی مخواه از موسی‏ات‏
  • İsa’ndan ten diriliği arama, Musa’dan Firavunluk muradı dileme!
  • بر دل خود کم نه اندیشه‏ی معاش ** عیش کم ناید تو بر درگاه باش‏
  • Gönlüne geçim kaygısını az koy, sen kapıda oldukça rızkın azalmaz.
  • این بدن خرگاه آمد روح را ** یا مثال کشتیی مر نوح را 455
  • Bu beden, ruha bir otağdır. Yahut da Nuh’un gemisine benzer.
  • ترک چون باشد بیابد خرگهی ** خاصه چون باشد عزیز درگهی‏
  • Türk sağ oldukça mutlaka kendisine bir otağ bulur, hele Hak kapısının azizi olursa.
  • تمامی قصه‏ی زنده شدن استخوانها به دعای عیسی علیه السلام
  • Bütün kemiklerin İsa Aleyhisselâm’ın duasıyla dirilmesi
  • خواند عیسی نام حق بر استخوان ** از برای التماس آن جوان‏
  • İsa, o gencin isteğiyle kemiklere Allah adını okudu.
  • حکم یزدان از پی آن خام مرد ** صورت آن استخوان را زنده کرد
  • Allah’ın hükmü, o çiğ herif için o kemikleri diriltti.
  • از میان بر جست یک شیر سیاه ** پنجه‏ای زد کرد نقشش را تباه‏
  • Aradan bir kara aslan da dirilip sıçradı, ahmağa bir pençe vurup öldürdü.
  • کله‏اش بر کند مغزش ریخت زود ** مغز جوزی کاندر او مغزی نبود 460
  • Kellesini kopardı, hemen beynini yere akıttı. Kafasında ceviz içi kadar beyin bile yoktu.
  • گر و را مغزی بدی اشکستنش ** خود نبودی نقص الا بر تنش‏
  • Zaten beyni bile olsaydı o kırılmakta, o helâk olmakla ancak bedeni zail olur, ruhu kalırdı.
  • گفت عیسی چون شتابش کوفتی ** گفت ز آن رو که تو زو آشوفتی‏
  • İsa aslana ,”Neden derhal onu paraladın?” dedi. Aslan, ”Sen ondan sıkılmış, perişan bir hale gelmiştin de ondan “ diye cevap verdi.
  • گفت عیسی چون نخوردی خون مرد ** گفت در قسمت نبودم رزق خورد
  • İsa, “O halde niçin kanını içmedin?” deyince de dedi ki: “O benim rızkım değildi. Bana nasip olmamıştı.”
  • ای بسا کس همچو آن شیر ژیان ** صید خود ناخورده رفته از جهان‏
  • Nice kişiler vardır ki, o kükremiş aslan gibi avını yemeden dünyadan gitmiştir.
  • قسمتش کاهی نه و حرصش چو کوه ** وجه نه و کرده تحصیل وجوه‏ 465
  • Kısmeti bir saman çöpü bile değilken hırsı dağ kadar. Allah’a yüzü yok. Âlem yanında kadir kıymet kazanmış!
  • ای میسر کرده بر ما در جهان ** سخره و بیگار ما را وارهان‏
  • Ey bize güç şeyleri kolaylaştıran Allah! Bizi abes ve boş şeylerden kurtar.
  • طعمه بنموده به ما و آن بوده شست ** آن چنان بنما به ما آن را که هست‏
  • Bize rızık diye gösterdin, hâlbuki tuzakmış. Bize her şeyi olduğu gibi göster.
  • گفت آن شیر ای مسیحا این شکار ** بود خالص از برای اعتبار
  • O aslan ,”Ey Mesih, bu avlanma ancak ibret içindi.
  • گر مرا روزی بدی اندر جهان ** خود چه کاراستی مرا با مردگان‏
  • Eğer benim dünyada rızkım olsaydı ölülerle ne işim vardı, nasıl olurdu da ölürdüm?
  • این سزای آن که یابد آب صاف ** همچو خر در جو بمیزد از گزاف‏ 470
  • Fakat berrak suyu bulup da eşek gibi içine işeyenin lâyığı budur.
  • گر بداند قیمت آن جوی خر ** او بجای پا نهد در جوی سر
  • Eşek o ırmağın kadrini bilse ayağını sokacağı yerde başını kaldırırdı.
  • او بیابد آن چنان پیغمبری ** میر آبی زندگانی پروری‏
  • Hayat veren bir suya sahip öyle bir peygamber bulur da,
  • چون نمیرد پیش او کز امر کن ** ای امیر آب ما را زنده کن‏
  • “Ey Âbıhayat sahibi, bizi, ol, emriyle dirilt.” Deyip nasıl ölmez?” dedi.
  • هین سگ نفس ترا زنده مخواه ** کاو عدوی جان تست از دیرگاه‏
  • Sen de kendine gel, köpek nefsini diriltmeyi isteme. Çünkü o nice zamandır senin düşmanındır.
  • خاک بر سر استخوانی را که آن ** مانع این سگ بود از صید جان‏ 475
  • Bu köpeği can avından alıkoyan kemiğin başına toprak!
  • سگ نه‏ای بر استخوان چون عاشقی ** دیوچه‏وار از چه بر خون عاشقی‏
  • Köpek değilsen neden kemiğe âşıksın, sülük gibi neden kanı seviyorsun?
  • آن چه چشم است آن که بیناییش نیست ** ز امتحانها جز که رسواییش نیست‏
  • O ne biçim gözdür ki görmez, sınamalarda ancak rüsvay olur!
  • سهو باشد ظنها را گاه گاه ** این چه ظن است این که کور آمد ز راه‏
  • Zanlarda bazen hata olur; fakat bu ne biçim zandır ki yoldan kör olarak gelmektedir!
  • دیده آ بر دیگران نوحه‏گری ** مدتی بنشین و بر خود می‏گری‏
  • Ey başkalarına ağlayan göz, gel, bir müddetçik otur da kendine ağla!
  • ز ابر گریان شاخ سبز و تر شود ** ز آنکه شمع از گریه روشن‏تر شود 480
  • Dal, ağlayan buluttan yeşerir, tazeleşir. Çünkü mum, ağlamakla daha aydın bir hale gelir.
  • هر کجا نوحه کنند آن جا نشین ** ز آنکه تو اولیتری اندر حنین‏
  • Nerde ağlıyorlarsa orda otur, çünkü sen, ağlamaya daha lâyıksın!
  • ز آن که ایشان در فراق فانی‏اند ** غافل از لعل بقای کانی‏اند
  • EKSIK
  • ز آن که بر دل نقش تقلید است بند ** رو به آب چشم بندش را برند
  • Çünkü gönülde taklit nakşı var; yürü bendini gözyaşıyla yık!
  • ز آن که تقلید آفت هر نیکویی است ** که بود تقلید اگر کوه قوی است‏
  • Taklit, her iyiliğin afetidir. Sağlam bir dağ bile hakikatte samandan ibarettir.
  • گر ضریری لمترست و تیز خشم ** گوشت پاره‏ش دان چو او را نیست چشم‏ 485
  • Köre; kuvvetli ve tez kızar olsa bile bir et parçasıdır, gözü yok!
  • گر سخن گوید ز مو باریکتر ** آن سرش را ز آن سخن نبود خبر
  • Kıldan ince söz söylese bile gönlünün, o sözden haberi olmaz.
  • مستیی دارد ز گفت خود و لیک ** از بر وی تا به می راهی است نیک‏
  • Kendi sözüyle sarhoş olur ama onunla şarap arasında ne kadar yol var!
  • همچو جوی است او نه او آبی خورد ** آب از او بر آب خواران بگذرد
  • Irmağa benzer, su içemez ki. Su, arktan su içecekler için akıp gider.
  • آب در جو ز آن نمی‏گیرد قرار ** ز آن که آن جو نیست تشنه و آب خوار
  • Onun içindir ki su, arkta durmaz; su susamış değildir ki, su içemez ki!
  • همچو نایی ناله‏ی زاری کند ** لیک بیگار خریداری کند 490
  • Taklide düşen ney gibi feryat eder ama ancak o feryadı dinlemek isteyen için.
  • نوحه‏گر باشد مقلد در حدیث ** جز طمع نبود مراد آن خبیث‏
  • Mukallit, söz söylerken ağlasa bile habîsin maksadı, ancak tamahtır.
  • نوحه‏گر گوید حدیث سوزناک ** لیک کو سوز دل و دامان چاک‏
  • Ağlar da yanık sözler söyler. Fakat kendisinde yanan yürek nerde, yırtılan etek nerde?
  • از محقق تا مقلد فرق‏هاست ** کاین چو داود است و آن دیگر صداست‏
  • Muhakkikle mukallit arasında çok fark vardır. Bu Davut gibidir, öbürü ses gibi!
  • منبع گفتار این سوزی بود ** و آن مقلد کهنه آموزی بود
  • Bunun sözleri yanıklıktan doğar, öbürüyse söylenmiş köhne sözleri belleyip nakleder.
  • هین مشو غره بدان گفت حزین ** بار بر گاو است و بر گردون حنین‏ 495
  • Kendine gel, kendine! O hüzünlü sözlere kapılma. Öküzün üstünde yük var, kağnı da feryat edip ağlıyor!
  • هم مقلد نیست محروم از ثواب ** نوحه‏گر را مزد باشد در حساب‏
  • Ama mukallit da sevaptan mahrum değildir. Hesaba gelince ağlayıcıya da para verirler.