English    Türkçe    فارسی   

3
1745-1794

  • There is nothing sweeter than to be stripped of the body and the (bodily) temperament, O stupid uninspired Pharaoh!” 1745
  • خوشتر از تجرید از تن وز مزاج ** نیست ای فرعون بی الهام گیج
  • How the mule related (his story) to the camel, saying, “I am often falling on my face, while thou fallest but seldom.”
  • حکایت استر پیش شتر کی من بسیار در رو می‌افتم و تو نمی‌افتی الا به نادر
  • Said the mule to the camel, “O good friend, in hill and dale and in the obscure (difficult) track
  • گفت استر با شتر کای خوش رفیق ** در فراز و شیب و در راه دقیق
  • Thou dost not tumble on thy head but goest happily along, while I am tumbling on my head, like one who has lost his way.
  • تو نه آیی در سر و خوش می‌روی ** من همی‌آیم بسر در چون غوی
  • At every moment I am falling on my face, whether (it be) in a dry place or a wet.
  • من همی‌افتم برو در هر دمی ** خواه در خشکی و خواه اندر نمی
  • Declare to me what is the cause of this, that I may know how I must live.”
  • این سبب را باز گو با من که چیست ** تا بدانم من که چون باید بزیست
  • He (the camel) said, “My eye is clearer than thine; furthermore, it is also looking from on high: 1750
  • گفت چشم من ز تو روشن‌ترست ** بعد از آن هم از بلندی ناظرست
  • When I come up to the top of a high hill, I regard attentively the end of the pass;
  • چون برآیم بر سرکوه بلند ** آخر عقبه ببینم هوشمند
  • Then too God reveals to my eye all the lowness and loftiness of the way,
  • پس همه پستی و بالایی راه ** دیده‌ام را وا نماید هم اله
  • (So that) I take every step with (clear) sight and am delivered from stumbling and falling,
  • هر قدم من از سر بینش نهم ** از عثار و اوفتادن وا رهم
  • (Whereas) thou dost not see two or three steps in front of thee: thou seest the bait, but thou dost not see the pain of the snare.
  • تو ببینی پیش خود یک دو سه گام ** دانه بینی و نبینی رنج دام
  • Are the blind and the seeing equal before you (according to your opinion) in their abiding and their alighting and their journeying?” 1755
  • یستوی الاعمی لدیکم والبصیر ** فی المقام و النزول والمسیر
  • When God gives a spirit to the embryo in the womb, He implants in its (the spirit's) temperament (the desire of) drawing particles together.
  • چون جنین را در شکم حق جان دهد ** جذب اجزا در مزاج او نهد
  • By means of food it draws the particles together and weaves the warp and woof of its body:
  • از خورش او جذب اجزا می‌کند ** تار و پود جسم خود را می‌تند
  • Till (the age of) forty years, God will have made it desirous of drawing particles together in (the process of) growth.
  • تا چهل سالش بجذب جزوها ** حق حریصش کرده باشد در نما
  • The incomparable King taught the spirit to draw particles together: how should He (himself) not know how to draw particles together?
  • جذب اجزا روح را تعلیم کرد ** چون نداند جذب اجزا شاه فرد
  • The assembler of (all) these motes was the (Divine) Sun: He knows how to seize thy (bodily) particles (and draw them together again) without nutrition. 1760
  • جامع این ذره‌ها خورشید بود ** بی غذا اجزات را داند ربود
  • At the moment when thou emergest from sleep, He quickly recalls the departed consciousness and sensation.
  • آن زمانی که در آیی تو ز خواب ** هوش و حس رفته را خواند شتاب
  • To the end that thou mayst know that those (faculties) have not become absent from Him, they come back (to thee) when He commands them to return.
  • تا بدانی کان ازو غایب نشد ** باز آید چون بفرماید که عد
  • How by permission of God the particles of the ass of ‘Uzayr were assembled after putrefaction and recompounded before the eyes of ‘Uzayr.
  • اجتماع اجزای خر عزیر علیه السلام بعد از پوسیدن باذن الله و درهم مرکب شدن پیش چشم عزیر علیه السلام
  • “Hey, ‘Uzayr, look upon thine ass which hath rotted and crumbled beside thee.
  • هین عزیرا در نگر اندر خرت ** که بپوسیدست و ریزیده برت
  • We will collect its parts in thy presence—its head and tail and ears and legs.”
  • پیش تو گرد آوریم اجزاش را ** آن سر و دم و دو گوش و پاش را
  • There is no (visible) hand, and (yet) He is putting the parts together and giving a unitedness to the (scattered) pieces. 1765
  • دست نه و جزو برهم می‌نهد ** پاره‌ها را اجتماعی می‌دهد
  • Consider the art of a Tailor who sews old rags (together) without a needle:
  • در نگر در صنعت پاره‌زنی ** کو همی‌دوزد کهن بی سوزنی
  • No thread or needle at the time of sewing; He sews in such wise that no seam is visible.
  • ریسمان و سوزنی نه وقت خرز ** آنچنان دوزد که پیدا نیست درز
  • “Open thine eyes and behold the resurrection plainly, that there may not remain in thee doubt concerning the Day of Judgement,
  • چشم بگشا حشر را پیدا ببین ** تا نماند شبهه‌ات در یوم دین
  • And that thou mayst behold My unitive power entire, so that at the time of death thou wilt not tremble with anxiety,
  • تا ببینی جامعی‌ام را تمام ** تا نلرزی وقت مردن ز اهتمام
  • Even as at the time of sleep thou art secure from (hast no fear of) the passing of all the bodily senses: 1770
  • همچنانک وقت خفتن آمنی ** از فوات جمله حسهای تنی
  • At the time of sleep thou dost not tremble for thy senses, though they become scattered and ruined.”
  • بر حواس خود نلرزی وقت خواب ** گرچه می‌گردد پریشان و خراب
  • How a certain Shaykh showed no grief at the death of his sons.
  • جزع ناکردن شیخی بر مرگ فرزندان خود
  • Formerly there was a Shaykh, a (spiritual) Director, a heavenly Candle on the face of the earth,
  • بود شیخی رهنمایی پیش ازین ** آسمانی شمع بر روی زمین
  • One like a prophet amongst religious communities, an opener of the door of the garden of Paradise.
  • چون پیمبر درمیان امتان ** در گشای روضه‌ی دار الجنان
  • The Prophet said that a Shaykh who has gone forward (to perfection) is like a prophet amidst his people.
  • گفت پیغامبر که شیخ رفته پیش ** چون نبی باشد میان قوم خویش
  • One morning his family said to him, “Tell us, O man of good disposition, how art thou (so) hard-hearted? 1775
  • یک صباحی گفتش اهل بیت او ** سخت‌دل چونی بگو ای نیک‌خو
  • We with backs (bent) double are mourning for the death and loss of thy sons;
  • ماز مرگ و هجر فرزندان تو ** نوحه می‌داریم با پشت دوتو
  • Why art not thou weeping and lamenting? Or hast thou no pity in thy heart, O sire?
  • تو نمی‌گریی نمی‌زاری چرا ** یا که رحمت نیست در دل ای کیا
  • Since thou hast no pity within, what hope for us is there now from thee?
  • چون ترا رحمی نباشد در درون ** پس چه اومیدست‌مان از تو کنون
  • We are in hope of thee, O guide, that thou wilt not leave us to perish.
  • ما باومید تویم این پیش‌وا ** که بنگذاری توما را در فنا
  • When the throne is set up on the Day of Resurrection, ’tis thou that art our intercessor on that grievous day. 1780
  • چون بیارایند روز حشر تخت ** خود شفیع ما توی آن روز سخت
  • On such a merciless day and night we are hopeful of thy kindness.
  • درچنان روز و شب بی‌زینهار ** ما به اکرام تویم اومیدوار
  • Our hands will cling to thy skirt at that moment when security remains not to any sinner.”
  • دست ما و دامن تست آن زمان ** که نماند هیچ مجرم را امان
  • The Prophet has said, “On the Day of Resurrection how should I leave the sinners to shed tears?
  • گفت پیغامبر که روز رستخیز ** کی گذارم مجرمان را اشک‌ریز
  • I will intercede with (all) my soul for the disobedient, that I may deliver them from the heavy torment.
  • من شفیع عاصیان باشم بجان ** تا رهانمشان ز اشکنجه‌ی گران
  • I will deliver by my efforts the disobedient and those who have committed capital sins from (suffering) punishment for breaking their covenant. 1785
  • عاصیان واهل کبایر را بجهد ** وا رهانم از عتاب نقض عهد
  • The righteous of my community are, in sooth, free from (have no need of) my intercessions on the Day of Woe;
  • صالحان امتم خود فارغ‌اند ** از شفاعتهای من روز گزند
  • Nay, they have (the right to make) intercessions, and their words go (forth) like an effective decree.
  • بلک ایشان را شفاعتها بود ** گفتشان چون حکم نافذ می‌رود
  • No burdened one shall bear another's burden, (but) I am not burdened: God hath exalted me.”
  • هیچ وازر وزر غیری بر نداشت ** من نیم وازر خدایم بر فراشت
  • O youth, the Shaykh is he that is without a burden and is like a bow in the hand (a mere instrument) in receiving (the command of) God.
  • آنک بی وزرست شیخست ای جوان ** در قبول حق چواندر کف کمان
  • Who is a “Shaykh”? An old man (pír), that is (to say), white-haired. Do thou apprehend the meaning of this “(white) hair,” O you whose hopes are false. 1790
  • شیخ کی بود پیر یعنی مو سپید ** معنی این مو بدان ای کژ امید
  • The black hair is his self-existence: (he is not “old”) till not a single hair of his self-existence remains.
  • هست آن موی سیه هستی او ** تا ز هستی‌اش نماند تای مو
  • When his self-existence has ceased, he is “old” (pír), whether he be black-haired or grizzled.
  • چونک هستی‌اش نماند پیر اوست ** گر سیه‌مو باشد او یا خود دوموست
  • That “black hair” is the attribute of (sensual) men; that “hair” is not the hair of the beard or the hair of the head.
  • هست آن موی سیه وصف بشر ** نیست آن مو موی ریش و موی سر
  • Jesus in the cradle raises a cry, saying, “Without having become a youth, I am a Shaykh and a Pír.”
  • عیسی اندر مهد بر دارد نفیر ** که جوان ناگشته ما شیخیم و پیر