English    Türkçe    فارسی   

2
1778-1802

  • بر نشان پای آن سر گشته راند ** گرد از پرده‏ی بیابان بر فشاند
  • He pushed on over the footprints of the bewildered man, he scattered dust from the skirt of the desert.
  • گام پای مردم شوریده خود ** هم ز گام دیگران پیدا بود
  • The footstep of a man distraught is, in truth, distinct from the footsteps of others:
  • یک قدم چون رخ ز بالا تا نشیب ** یک قدم چون پیل رفته بر وریب‏ 1780
  • (At) one step, (he moves) like the rook (straight) from top to bottom (of the chessboard); (at) one step he goes crossways, like the bishop;
  • گاه چون موجی بر افرازان علم ** گاه چون ماهی روانه بر شکم‏
  • Now lifting his crest like a wave; now going on his belly like a fish;
  • گاه بر خاکی نبشته حال خود ** همچو رمالی که رملی بر زند
  • Now writing (a description of) his state on some dust, like a geomancer who takes an omen by drawing lines (on earth or sand).
  • عاقبت دریافت او را و بدید ** گفت مژده ده که دستوری رسید
  • At last he (Moses) overtook and beheld him; the giver of glad news said, “Permission has come (from God).
  • هیچ آدابی و ترتیبی مجو ** هر چه می‏خواهد دل تنگت بگو
  • Do not seek any rules or method (of worship); say whatsoever your distressful heart desires.
  • کفر تو دین است و دینت نور جان ** ایمنی و ز تو جهانی در امان‏ 1785
  • Your blasphemy is (the true) religion, and your religion is the light of the spirit: you are saved, and through you a (whole) world is in salvation.
  • ای معاف یفعل الله ما یشاء ** بی‏محابا رو زبان را بر گشا
  • O you who are made secure by God doeth whatso He willeth, go, loose your tongue without regard (for what you say).”
  • گفت ای موسی از آن بگذشته‏ام ** من کنون در خون دل آغشته‏ام‏
  • He said, “O Moses, I have passed beyond that: I am now bathed in (my) heart's blood.
  • من ز سدره‏ی منتهی بگذشته‏ام ** صد هزاران ساله ز آن سو رفته‏ام‏
  • I have passed beyond the Lote-tree of the farthest bourn, I have gone a hundred thousand years' journey on the other side.
  • تازیانه بر زدی اسبم بگشت ** گنبدی کرد و ز گردون بر گذشت‏
  • Thou didst ply the lash, and my horse shied, made a bound, and passed beyond the sky.
  • محرم ناسوت ما لاهوت باد ** آفرین بر دست و بر بازوت باد 1790
  • May the Divine Nature be intimate with my human nature— blessings be on thy hand and on thine arm!
  • حال من اکنون برون از گفتن است ** این چه می‏گویم نه احوال من است‏
  • Now my state is beyond telling: this which I am telling is not my (real) state.”
  • نقش می‏بینی که در آیینه‏ای است ** نقش تست آن نقش آن آیینه نیست‏
  • You behold the image which is in a mirror: it is your (own) image, it is not the image of the mirror.
  • دم که مرد نایی اندر نای کرد ** در خور نای است نه در خورد مرد
  • The breath which the flute-player puts into the flute—does it belong to the flute? No, it belongs to the man (the flute-player).
  • هان و هان گر حمد گویی گر سپاس ** همچو نافرجام آن چوپان شناس‏
  • Take good heed! Whether you speak praise (of God) or thanksgiving, know that it is even as the unseemly (words) of that shepherd.
  • حمد تو نسبت بدان گر بهتر است ** لیک آن نسبت به حق هم ابتر است‏ 1795
  • Though your praise is better in comparison with that, yet in relation to God it too is maimed (feeble).
  • چند گویی چون غطا برداشتند ** کاین نبوده ست آن که می‏پنداشتند
  • How often will you say, when the lid has been raised, “This was not what they were thinking (it was)!”
  • این قبول ذکر تو از رحمت است ** چون نماز مستحاضه رخصت است‏
  • This acceptance (by God) of your praise is from (His) mercy: it is an indulgence (which He grants), like (the indulgence granted in the case of) the prayers of a woman suffering from menorrhagia.
  • با نماز او بیالوده ست خون ** ذکر تو آلوده‏ی تشبیه و چون‏
  • Her prayers are stained with blood; your praise is stained with assimilation and qualification.
  • خون پلید است و به آبی می‏رود ** لیک باطن را نجاستها بود
  • Blood is foul, and (yet) it goes (is washed away) by a (little) water; but the inward part (the inner man) hath impurities
  • کان به غیر آب لطف کردگار ** کم نگردد از درون مرد کار 1800
  • Which fail not (are not removed) from the interior (the heart) of the man of works except by the water of the grace of the Maker.
  • در سجودت کاش رو گردانی‏ای ** معنی سبحان ربی دانی‏ای‏
  • Would that in your bowing low in prayer you would turn your face (to attentive consideration) and apprehend the meaning of “Glory to my Lord!”
  • کای سجودم چون وجودم ناسزا ** مر بدی را تو نکویی ده جزا
  • Saying, “Oh, my prostration (in prayer), like my existence, is unworthy (of Thee): do Thou give good in return for evil!”