English    Türkçe    فارسی   

6
1074-1098

  • گر بپرسد عقل چون باشد مرام  ** گو چنانک تو ندانی والسلام 
  • If reason should ask how the aim may be (attained), say, “In a manner that thou knowest not, and (so) farewell!”
  • معاتبه‌ی مصطفی علیه‌السلام با صدیق رضی الله عنه کی ترا وصیت کردم کی به شرکت من بخر تو چرا بهر خود تنها خریدی و عذر او 
  • How Mustafá (Mohammed), on whom be peace, reproached the Siddíq, may God be pleased with him, saying, “I enjoined thee to buy in partnership with me: why hast thou bought for thyself alone?” and his (the Siddíq's) excuse.
  • گفت ای صدیق آخر گفتمت  ** که مرا انباز کن در مکرمت  1075
  • He (the Prophet) said, “Why, O Siddíq, I told thee to make me the partner in (thy) generosity.”
  • گفت ما دو بندگان کوی تو  ** کردمش آزاد من بر روی تو 
  • He replied, “We are two slaves in thy street: I set him free for thy sake.
  • تو مرا می‌دار بنده و یار غار  ** هیچ آزادی نخواهم زینهار 
  • Keep me as thy slave and loyal friend: I want no freedom, beware (of thinking so)!
  • که مرا از بندگیت آزادیست  ** بی‌تو بر من محنت و بیدادیست 
  • For my freedom consists in being thy slave: without thee, tribulation and injustice are (inflicted) on me.
  • ای جهان را زنده کرده ز اصطفا  ** خاص کرده عام را خاصه مرا 
  • O thou who through being the chosen (Prophet) hast brought the (whole) world to life and hast made the common folk to be the elect, especially me,
  • خوابها می‌دید جانم در شباب  ** که سلامم کرد قرص آفتاب  1080
  • In my youth my spirit used to dream that the orb of the sun salaamed to me,
  • از زمینم بر کشید او بر سما  ** همره او گشته بودم ز ارتقا 
  • And lifted me up from earth to heaven: by mounting (so) high I had become its fellow-traveller.
  • گفتم این ماخولیا بود و محال  ** هیچ گردد مستحیلی وصف حال 
  • I said (to myself), ‘This is an hallucination and absurd: how should absurdity ever become actuality?’
  • چون ترا دیدم بدیدم خویش را  ** آفرین آن آینه‌ی خوش کیش را 
  • When I beheld thee I beheld myself: blessings on that mirror goodly in its ways!
  • چون ترا دیدم محالم حال شد  ** جان من مستغرق اجلال شد 
  • When I beheld thee, the absurd became actual for me: my spirit was submerged in the Glory.
  • چون ترا دیدم خود ای روح البلاد  ** مهر این خورشید از چشمم فتاد  1085
  • When I beheld thee, O Spirit of the world, verily love for this (earthly) sun fell from mine eye.
  • گشت عالی‌همت از نو چشم من  ** جز به خواری نگردد اندر چمن 
  • By thee mine eye was endowed with lofty aspiration: it looks not on the (earthly) garden save with contempt.
  • نور جستم خود بدیدم نور نور  ** حور جستم خود بدیدم رشک حور 
  • I sought light: verily I beheld the Light of light. I sought the houri: verily (in thee) I beheld an object of envy to the houri.
  • یوسفی جستم لطیف و سیم تن  ** یوسفستانی بدیدم در تو من 
  • I sought a Joseph comely and with limbs (white as) silver: in thee I beheld an assembly of Josephs.
  • در پی جنت بدم در جست و جو  ** جنتی بنمود از هر جزو تو 
  • I was (engaged) in searching after Paradise: from every part of thee aParadise appeared (to me).
  • هست این نسبت به من مدح و ثنا  ** هست این نسبت به تو قدح و هجا  1090
  • In relation to me this is praise and eulogy; in relation to thee this is vituperation and satire,
  • هم‌چو مدح مرد چوپان سلیم  ** مر خدا را پیش موسی کلیم 
  • Like the praise given to God by the simple shepherd in the presence of Moses the Kalím—
  • که بجویم اشپشت شیرت دهم  ** چارقت دوم من و پیشت نهم 
  • ‘I will seek out Thy lice, I will give Thee milk, I will stitch Thy shoon and lay them before Thee.’
  • قدح او را حق به مدحی برگرفت  ** گر تو هم رحمت کنی نبود شگفت 
  • God accepted his vituperation as an expression of praise: if thou also have mercy, ’twill be no marvel.
  • رحم فرما بر قصور فهمها  ** ای ورای عقلها و وهمها 
  • Have mercy upon the failure of (our) minds (to comprehend thee), O thou who art beyond (all) understandings and conceptions.”
  • ایها العشاق اقبالی جدید  ** از جهان کهنه‌ی نوگر رسید  1095
  • O lovers, new fortune has arrived from the old World that makes (all things) new,
  • زان جهان کو چاره‌ی بیچاره‌جوست  ** صد هزاران نادره دنیا دروست 
  • From the World that is seeking a remedy for them that have no remedy: hundreds of thousands of wonders of the (present) world are (contained) in it.
  • ابشروا یا قوم اذ جاء الفرج  ** افرحوا یا قوم قد زال الحرج 
  • Rejoice, O people, since the relief has come; be glad, O people: the distress is removed.
  • آفتابی رفت در کازه‌ی هلال  ** در تقاضا که ارحنا یا بلال 
  • A Sun went into the hut of the new-moon, making urgent demands and saying, “Refresh us, O Bilál!