English    Türkçe    فارسی   

6
3899-3923

  • ما سپاه خویش را هی هی کنان  ** که به پیش آیید قاهر چون سنان 
  • We were shouting to our troops, ‘On, on! Advance irresistibly like the spearpoint!’
  • جمله عالم را نشان داده به صبر  ** زانک صبر آمد چراغ و نور صدر  3900
  • We preached fortitude to all the world, because fortitude (we said) is a lamp and light in the breast.
  • نوبت ما شد چه خیره‌سر شدیم  ** چون زنان زشت در چادر شدیم 
  • Now it is our turn. Why have we become distracted and gone under the chádar (veil) like cowardly women?”
  • ای دلی که جمله را کردی تو گرم  ** گرم کن خود را و از خود دار شرم 
  • O heart that didst inspire all (others) with ardour, inspire thyself with ardour and be ashamed of thyself!
  • ای زبان که جمله را ناصح بدی  ** نوبت تو گشت از چه تن زدی 
  • O tongue that wert a mentor to all (others), now ’tis thy turn: why art thou silent?
  • ای خرد کو پند شکرخای تو  ** دور تست این دم چه شد هیهای تو 
  • O reason, where is thy eloquent and persuasive counsel? Now ’tis thy turn: what has become of thy (former) admonitions?
  • ای ز دلها برده صد تشویش را  ** نوبت تو شد بجنبان ریش را  3905
  • O thou who hast removed a hundred anxieties from (other) hearts, now ’tis thy turn: wag thy beard!
  • از غری ریش ار کنون دزدیده‌ای  ** پیش ازین بر ریش خود خندیده‌ای 
  • If now, in thy vile poltroonery, thou hast (only) stolen a beard (art devoid of real manhood), formerly thou must have been laughing at thy beard (making a mock display of manly virtue).
  • وقت پند دیگرانی های های  ** در غم خود چون زنانی وای وای 
  • When thou exhortest others, (thy cry is), “Come on! come on!” In thine own anguish (thou criest), “Alas, alas!” like women.
  • چون به درد دیگران درمان بدی  ** درد مهمان تو آمد تن زدی 
  • Since thou wert a cure for others' pain, (how is it that) thou art silent when pain has become thy guest?
  • بانگ بر لشکر زدن بد ساز تو  ** بانگ بر زن چه گرفت آواز تو 
  • ’Twas thy fashion to shout at the soldiers (to encourage them): (now) shout (at thyself): why is thy voice choked?
  • آنچ پنجه سال بافیدی به هوش  ** زان نسیج خود بغلتانی بپوش  3910
  • For fifty years thou hast woven on (the loom of) thy intelligence: (now) put on an undervest of the fabric which thou thyself hast woven.
  • از نوایت گوش یاران بود خوش  ** دست بیرون آر و گوش خود بکش 
  • The ears of thy friends were delighted by thy song: (now) put forth thy hand and pull thine own ear.
  • سر بدی پیوسته خود را دم مکن  ** پا و دست و ریش و سبلت گم مکن 
  • (Formerly) thou wert always a head (leader): do not make thyself a tail, do not lose thy feet and hands and beard and moustache.
  • بازی آن تست بر روی بساط  ** خویش را در طبع آر و در نشاط 
  • (Now) ’tis for thee to make a move on the (chess-) board: restore thyself to thy normal state (of spiritual health) and thy (natural) vigour.
  • ذکر آن پادشاه که آن دانشمند را به اکراه در مجلس آورد و بنشاند ساقی شراب بر دانشمند عرضه کرد ساغر پیش او داشت رو بگردانید و ترشی و تندی آغاز کرد شاه ساقی را گفت کی هین در طبعش آر ساقی چندی بر سرش کوفت و شرابش در خورد داد الی آخره 
  • Anecdote of a king who brought a learned doctor into his banquet-hall by force and made him sit down. (When) the cup-bearer offered him wine and held out the goblet to him, the doctor averted his face and began to look sour and behave rudely. The king said to the cup-bearer, “Come, put him in a good humour.” The cup-bearer beat him on the head several times and made him drink the wine, etc.
  • پادشاهی مست اندر بزم خوش  ** می‌گذشت آن یک فقیهی بر درش 
  • (Whilst) a drunken king was feasting merrily, a certain jurist passed by his gate.
  • کرد اشارت کش درین مجلس کشید  ** وان شراب لعل را با او چشید  3915
  • He gave directions, saying, “Bring him into this hall and give him a drink of the ruby wine.”
  • پس کشیدندش به شه بی‌اختیار  ** شست در مجلس ترش چون زهر و مار 
  • So they brought him to the king, (for) he had no choice (power to resist): he sat down in the hall, (looking) sour as poison and snakes.
  • عرضه کردش می نپذرفت او به خشم  ** از شه و ساقی بگردانید چشم 
  • (When) he (the cup-bearer) offered him wine, he angrily refused it and averted his eyes from the king and the cup-bearer,
  • که به عمر خود نخوردستم شراب  ** خوشتر آید از شرابم زهر ناب 
  • Saying, “I have never drunk wine in my life: rank poison would please me better than wine.
  • هین به جای می به من زهری دهید  ** تا من از خویش و شما زین وا رهید 
  • Hey, give me some poison instead of the wine, that I may be delivered from myself and ye from this (impoliteness).”
  • می نخورده عربده آغاز کرد  ** گشته در مجلس گران چون مرگ و درد  3920
  • Without having drunk wine, he began to make a row and became as disagreeable to the company as death and (its) pangs.
  • هم‌چو اهل نفس و اهل آب و گل  ** در جهان بنشسته با اصحاب دل 
  • (This is) like (the behaviour of) carnal earthly-minded people in the world when they sit (associate) with spiritual folk.
  • حق ندارد خاصگان را در کمون  ** از می احرار جز در یشربون 
  • God keeps His elect (ever) drinking secretly the wine of the free.
  • عرضه می‌دارند بر محجوب جام  ** حس نمی‌یابد از آن غیر کلام 
  • They offer the cup to one who is veiled (uninitiated), (but his) perception apprehends naught thereof except the (literal) words.