English    Türkçe    فارسی   

6
651-675

  • کوزه‌ی آن تن پر از آب حیات  ** کوزه‌ی این تن پر از زهر ممات 
  • The pot of that body is filled with the Water of Life; the pot of this body is filled with the poison of death.
  • گر به مظروفش نظر داری شهی  ** ور به ظرفش بنگری تو گم‌رهی 
  • If you keep your eye fixed on its contents, you are a (spiritual) king; but if you regard its vessel, you are misguided.
  • لفظ را ماننده‌ی این جسم دان  ** معنیش را در درون مانند جان 
  • Know that words resemble this body and that their inward meaning resembles the soul.
  • دیده‌ی تن دایما تن‌بین بود  ** دیده‌ی جان جان پر فن بین بود 
  • The bodily eye is always seeing the body; the spiritual eye sees the artful (elusive) soul.
  • پس ز نقش لفظهای مثنوی  ** صورتی ضالست و هادی معنوی  655
  • Therefore the man of appearance is misled by the form of the expressions used in the Mathnawí, while they guide the man of reality (to the Truth).
  • در نبی فرمود کین قرآن ز دل  ** هادی بعضی و بعضی را مضل 
  • He (God) hath said in the Qur’án, “This Qur’án with all its heart leads some aright and others astray.”
  • الله الله چونک عارف گفت می  ** پیش عارف کی بود معدوم شی 
  • God, God! When the gnostic speaks of “wine,” how in the gnostic's eyes should the (materially) non-existent be a (material) thing?
  • فهم تو چون باده‌ی شیطان بود  ** کی ترا وهم می رحمان بود 
  • Since your understanding is (only of) the Devil's wine, how should you have any conception of the wine of the Merciful (God)?
  • این دو انبازند مطرب با شراب  ** این بدان و آن بدین آرد شتاب 
  • These twain—the minstrel and the wine—are partners: this one quickly leads to that, and that one to this.
  • پر خماران از دم مطرب چرند  ** مطربانشان سوی میخانه برند  660
  • They that are full of crop-sickness feed on the song of the minstrel: the minstrels bring them to the tavern.
  • آن سر میدان و این پایان اوست  ** دل شده چون گوی در چوگان اوست 
  • That one (the minstrel) is the beginning of the (lover's) course, and this (tavern) is the end thereof: the witless (lover) is like a ball in (the sway of) his polo-bat.
  • در سر آنچ هست گوش آنجا رود  ** در سر ار صفراست آن سودا شود 
  • The ear goes (inclines) to that which is in the head: if there is yellow bile in the head, it becomes black bile.
  • بعد از آن این دو به بیهوشی روند  ** والد و مولود آن‌جا یک شوند 
  • Afterwards, these twain (the minstrel and the lover) pass into unconsciousness: there the begetter and the begotten become one.
  • چونک کردند آشتی شادی و درد  ** مطربان را ترک ما بیدار کرد 
  • When joy and sorrow made peace (with each other), our Turk awakened the minstrels.
  • مطرب آغازید بیتی خوابناک  ** که انلنی الکاس یا من لا اراک  665
  • The minstrel began (to sing) a slumberous verse—“Hand me the cup, O Thou whom I see not.
  • انت وجهی لا عجب ان لا اراه  ** غایة القرب حجاب الاشتباه 
  • Thou art my face: no wonder that I see it not: extreme proximity is a mystifying veil.
  • انت عقلی لا عجب ان لم ارک  ** من وفور الالتباس المشتبک 
  • Thou art my reason: no wonder if I see Thee not, on account of the abundance of the intricate perplexities (of thought).
  • جت اقرب انت من حبل الورید  ** کم اقل یا یا نداء للبعید 
  • Thou hast come nearer to me than my neck-artery: how long shall I say ‘Oh’? ‘Oh’ is a call to one who is far off.
  • بل اغالطهم انادی فی القفار  ** کی اکتم من معی ممن اغار 
  • Nay, but I dissemble with them when I call (to Him) in the deserts, in order that I may conceal Him who is beside me from those who excite my jealousy.”
  • در آمدن ضریر در خانه‌ی مصطفی علیه‌السلام و گریختن عایشه رضی الله عنها از پیش ضریر و گفتن رسول علیه‌السلام کی چه می‌گریزی او ترا نمی‌بیند و جواب دادن عایشه رضی الله عنها رسول را صلی الله علیه و سلم 
  • How a blind man entered the house of Mustafá (Mohammed), on whom be peace, and how ‘Á’isha, may God be pleased with her, fled from the presence of the blind man, and how the Prophet, on whom be peace, asked, “Why art thou running away? He cannot see thee”; and the answer given by ‘Á’isha, may God be pleased with her, to the Prophet—God bless and save him!
  • اندر آمد پیش پیغامبر ضریر  ** کای نوابخش تنور هر خمیر  670
  • A blind man came into the presence of the Prophet, saying, “O thou who suppliest fuel to every oven of dough,
  • ای تو میر آب و من مستسقیم  ** مستغاث المستغاث ای ساقیم 
  • O thou who art the lord of the Water (of Life), while I am suffering from dropsy—help, help, O giver of drink to me!”
  • چون در آمد آن ضریر از در شتاب  ** عایشه بگریخت بهر احتجاب 
  • When the blind man came in hastily by the door, ‘Á’isha ran away to conceal herself (from him),
  • زانک واقف بود آن خاتون پاک  ** از غیوری رسول رشکناک 
  • Because that chaste lady was aware of the resentfulness of the jealous Prophet.
  • هر که زیباتر بود رشکش فزون  ** زانک رشک از ناز خیزد یا بنون 
  • The more beautiful any one is, the greater his jealousy, for jealousy arises from (the possession of) loveliness, O sons.
  • گنده‌پیران شوی را قما دهند  ** چونک از زشتی و پیری آگهند  675
  • Since foul hags are aware of their ugliness and old age, they let their husbands take a concubine.