English    Türkçe    فارسی   

1
1517-1541

  • He (‘Umar) said, “Thou art making a profound inquiry, thou art confining a meaning in a word.
  • گفت تو بحثی شگرفی می‌‌کنی ** معنیی را بند حرفی می‌‌کنی‌‌
  • Thou hast imprisoned the free (unconditioned) meaning, thou hast bound the wind in a word.
  • حبس کردی معنی آزاد را ** بند حرفی کرده ای تو یاد را
  • This thou hast done for a benefit (good purpose), O thou who thyself art blind to the benefit (good purpose) of God.
  • از برای فایده این کرده‌‌ای ** تو که خود از فایده در پرده‌‌ای‌‌
  • He from whom (every) benefit was born, how should He not see that which was seen by us? 1520
  • آن که از وی فایده زاییده شد ** چون نبیند آن چه ما را دیده شد
  • There are myriads of benefits, and every myriad is (but) a few beside that one.
  • صد هزاران فایده ست و هر یکی ** صد هزاران پیش آن یک اندکی‌‌
  • The breath of thy speech, which is a part of the parts (bodily members), became beneficial: why (then) is the whole of the whole (the universal connexion of spirit and body) devoid (of benefit)?
  • آن دم نطقت که جزو جزوهاست ** فایده شد کل کل خالی چراست‌‌
  • Thou who art a part—thy act (of speaking) is beneficial: why (then) dost thou lift thy hand to assail the whole?
  • تو که جزوی کار تو با فایده ست ** پس چرا در طعن کل آری تو دست‌‌
  • If there is no benefit in speech, do not speak; and if there is, leave off making objections, and endeavour to give thanks.”
  • گفت را گر فایده نبود مگو ** ور بود هل اعتراض و شکر جو
  • Thanksgiving to God is a collar on every neck (every one's duty); it is not (thanksgiving) to dispute and make one's face look sour. 1525
  • شکر یزدان طوق هر گردن بود ** نه جدال و رو ترش کردن بود
  • If thanksgiving is only to look sour, then there is no thanks-giver like vinegar.
  • گر ترش رو بودن آمد شکر و بس ** پس چو سرکه شکر گویی نیست کس‌‌
  • If vinegar wants (to find) the way to the liver, let it become oxymel by (being mixed with) sugar.
  • سرکه را گر راه باید در جگر ** گو بشو سرکنگبین او از شکر
  • The meaning in poetry has no sureness of direction: it is like the sling, it is not under control.
  • معنی اندر شعر جز با خبط نیست ** چون قلاسنگ است اندر ضبط نیست‌‌
  • On the inner sense of “Let him who desires to sit with God sit with the Súfís.”
  • در معنی آن که من أراد أن یجلس مع الله فلیجلس مع أهل التصوف‌‌
  • The ambassador became beside himself from these one or two cups (of spiritual discourse): neither embassage nor message remained in his memory.
  • آن رسول از خود بشد زین یک دو جام ** نه رسالت یاد ماندش نه پیام‌‌
  • He became distraught at the power of God. The ambassador arrived at this place (state) and became a king. 1530
  • واله اندر قدرت الله شد ** آن رسول اینجا رسید و شاه شد
  • When the torrent reached the sea, it became the sea; when the seed reached the cornland, it became the crop of corn.
  • سیل چون آمد به دریا بحر گشت ** دانه چون آمد به مزرع گشت کشت‌‌
  • When the bread attained to connexion with Man, the dead bread became living and endowed with knowledge.
  • چون تعلق یافت نان با بو البشر ** نان مرده زنده گشت و با خبر
  • When the wax and firewood were devoted to the fire, their dark essence became (filled with) light.
  • موم و هیزم چون فدای نار شد ** ذات ظلمانی او انوار شد
  • When the (powdered) stone of antimony went into the eyes, it turned to sight and there became a scout (one who observes the enemy from some point of vantage).
  • سنگ سرمه چون که شد در دیده‌‌گان ** گشت بینایی شد آن جا دیدبان‌‌
  • Oh, happy is the man who was freed from himself and united with the existence of a living one! 1535
  • ای خنک آن مرد کز خود رسته شد ** در وجود زنده‌‌ای پیوسته شد
  • Alas for the living one who consorted with the dead! He became dead, and life sped away from him.
  • وای آن زنده که با مرده نشست ** مرده گشت و زندگی از وی بجست‌‌
  • When you have fled (for refuge) to the Qur’án of God, you have mingled with the spirit of the prophets.
  • چون تو در قرآن حق بگریختی ** با روان انبیا آمیختی‌‌
  • The Qur’án is (a description of) the states of the prophets, (who are) the fishes of the holy sea of (Divine) Majesty.
  • هست قرآن حالهای انبیا ** ماهیان بحر پاک کبریا
  • And if you read and do not accept (take to heart) the Qur’án, suppose you have seen the prophets and saints (what will that avail you?);
  • ور بخوانی و نه‌‌ای قرآن پذیر ** انبیا و اولیا را دیده گیر
  • But if you are accepting (the Qur’án), when you read the stories (of the prophets), the bird, your soul, will be distressed in its cage. 1540
  • ور پذیرایی چو بر خوانی قصص ** مرغ جانت تنگ آید در قفص‌‌
  • The bird that is a prisoner in a cage, (if it) is not seeking to escape, ’tis from ignorance.
  • مرغ کاو اندر قفس زندانی است ** می‌‌نجوید رستن از نادانی است‌‌