English    Türkçe    فارسی   

5
3234-3258

  • To God belong intelligences other than this intelligence of yours, (intelligences) by which the mediate celestial things are ruled;
  • غیر این عقل تو حق را عقلهاست  ** که بدان تدبیر اسباب سماست 
  • For by this (individual) intelligence you procure the means of subsistence, (while) by that other (universal intelligence) you make the tiers of Heaven a carpet (under your feet). 3235
  • که بدین عقل آوری ارزاق را  ** زان دگر مفرش کنی اطباق را 
  • When you gamble away (sacrifice) your intelligence in love of the Lord, He gives you ten like unto it or seven hundred.
  • چون ببازی عقل در عشق صمد  ** عشر امثالت دهد یا هفت‌صد 
  • Those women (of Egypt), when they gambled away (sacrificed) their intelligences, sped onward to the pavilion of Joseph's love.
  • آن زنان چون عقلها درباختند  ** بر رواق عشق یوسف تاختند 
  • (Love which is) the cupbearer of life took away their intelligence in one moment: they drank their fill of wisdom all the rest of their lives.
  • عقلشان یک‌دم ستد ساقی عمر  ** سیر گشتند از خرد باقی مرد 
  • The beauty of the Almighty is the source of a hundred Josephs: O you who are less than a woman, devote yourself to that beauty!
  • اصل صد یوسف جمال ذوالجلال  ** ای کم از زن شو فدای آن جمال 
  • O (dear) soul, Love alone cuts disputation short, for it (alone) comes to the rescue when you cry for help against arguments. 3240
  • عشق برد بحث را ای جان و بس  ** کو ز گفت و گو شود فریاد رس 
  • Eloquence is dumbfounded by Love: it dare not engage in altercation;
  • حیرتی آید ز عشق آن نطق را  ** زهره نبود که کند او ماجرا 
  • For he (the lover) fears that, if he answer back, a pearl (his inner experience) may fall out of his mouth.
  • که بترسد گر جوابی وا دهد  ** گوهری از لنج او بیرون فتد 
  • He closes his lips tight against (uttering) good or evil (words) lest the pearl should fall from his mouth (and be lost),
  • لب ببندد سخت او از خیر و شر  ** تا نباید کز دهان افتد گهر 
  • Even as the Companion of the Prophet said, “Whenever the Prophet recited sections (of the Qur’án) to us,
  • هم‌چنانک گفت آن یار رسول  ** چون نبی بر خواندی بر ما فصول 
  • At the moment of munificence that chosen Messenger would demand of us attentiveness and a hundred reverences.” 3245
  • آن رسول مجتبی وقت نثار  ** خواستی از ما حضور و صد وقار 
  • ’Tis as when a bird is (perched) on your head, and your soul trembles for fear of its flitting,
  • آنچنان که بر سرت مرغی بود  ** کز فواتش جان تو لرزان شود 
  • So you dare not stir from your place, lest your beautiful bird should take to the air;
  • پس نیاری هیچ جنبیدن ز جا  ** تا نگیرد مرغ خوب تو هوا 
  • You dare not breathe, you suppress a cough, lest that humá should fly away;
  • دم نیاری زد ببندی سرفه را  ** تا نباید که بپرد آن هما 
  • And if any one speak sweet or sour (words) to you, you lay a finger on your lip, meaning, “Hush!”
  • ور کست شیرین بگوید یا ترش  ** بر لب انگشتی نهی یعنی خمش 
  • Bewilderment is (like) that bird: it makes you silent: it puts the lid on the kettle and fills you with the boiling (of love). 3250
  • حیرت آن مرغست خاموشت کند  ** بر نهد سردیگ و پر جوشت کند 
  • How the King (Mahmúd) purposely asked Ayáz, “(Why) art thou telling all this sorrow and joy to a rustic shoe and a sheepskin jacket, which are inanimate?” (His purpose was) that he might induce Ayáz to speak.
  • پرسیدن پادشاه قاصدا ایاز را کی چندین غم و شادی با چارق و پوستین کی جمادست می‌گویی تا ایاز را در سخن آورد 
  • (The King said), “O Ayáz, pray, why are these marks of affection, like (those of) a lover to his adored one, (shown by thee) to a rustic shoe?
  • ای ایاز این مهرها بر چارقی  ** چیست آخر هم‌چو بر بت عاشقی 
  • Thou hast made a rustic shoe (the object of) thy devotion and religion, as Majnún (made) of his Laylá’s face (an object of the same kind).
  • هم‌چو مجنون از رخ لیلی خویش  ** کرده‌ای تو چارقی را دین و کیش 
  • Thou hast mingled thy soul’s love with two old articles (of dress) and hung them both in a chamber.
  • با دو کهنه مهر جان آمیخته ** هر دو را در حجره‌ای آویخته
  • How long wilt thou speak new words to (those) two old things and breathe the ancient secret into a substance devoid of life?
  • چند گویی با دو کهنه نو سخن  ** در جمادی می‌دمی سر کهن 
  • Like (the poets among) the Arabs, O Ayáz, thou art drawing out long and lovingly thy converse with the (deserted) abodes and the traces of former habitation. 3255
  • چون عرب با ربع و اطلال ای ایاز  ** می‌کشی از عشق گفت خود دراز 
  • Of what Ásaf are thy shoon the abode? One would say that thy sheepskin jacket is the shirt of Joseph.”
  • چارقت ربع کدامین آصفست  ** پوستین گویی که کرته‌ی یوسفست 
  • (This is) like (the case of) the Christian who recounts to his priest a year’s sins––fornication and malice and hypocrisy––
  • هم‌چو ترسا که شمارد با کشش  ** جرم یکساله زنا و غل و غش 
  • In order that the priest may pardon his sins, for he regards his (the priest’s) forgiveness as forgiveness from God.
  • تا بیامرزد کشش زو آن گناه  ** عفو او را عفو داند از اله